Zonder zonnebril in de zon net zo slecht als zonnen zonder zonnebrand

door | 27 jun 2022

In de rubriek Gezond of niet duikt gezondheidsjournalist Tijn Elferink in een onderwerp waar verwarring over bestaat. Beschermt een dure zonnebril beter dan een goedkope?

Uv-straling in zonlicht beschadigt niet alleen de huid, maar ook de ogen. “Uit een onderzoek dat we een paar jaar geleden hebben gedaan, bleek dat slechts 7 procent van de Nederlanders dit weet”, zegt Elianne Wiersma van het Oogfonds. Zonlicht kan leiden tot uiteenlopende klachten en ziektes. “En zelfs blindheid.”

Oogarts Tjeerd de Faber van Het Oogziekenhuis Rotterdam maakt onderscheid tussen acute en langetermijnschade. Acute schade kan zonder bescherming ontstaan onder de zonnebank, in de sneeuw of op het water. “Het dunne, buitenste cellaagje van het hoornvlies verbrandt”, legt de oogarts uit. “Dergelijke zonnebankogen of sneeuwogen herstellen meestal binnen twee dagen, maar het is heel pijnlijk.”

De langetermijnschade is diverser. “De huid van je oogleden is flinterdun en die smeren we vaak niet in met zonnebrand. Daardoor kunnen er gemakkelijk huidtumoren groeien.” Ook veroudert de ooglens onder invloed van uv-licht sneller.

Als je je moet insmeren met zonnebrand, dan moet je ook een zonnebril op.

Elianne Wiersma, Oogfonds

Als de lens troebel wordt, is er sprake van staar. Bijna 3 procent van de 65-jarigen heeft staar, van de 85-jarigen is dat bijna iedereen. “Door zonlicht krijgen mensen op jongere leeftijd staar”, zegt De Faber. “Dat zien we bijvoorbeeld bij mensen die rond de evenaar of in de bergen wonen. En bij bepaalde beroepen zoals vissers.”

De oplossing is eenvoudig
De oplossing is kinderlijk eenvoudig: draag een zonnebril. “Als je je moet insmeren met zonnebrand, dan moet je ook een zonnebril op” zegt Wiersma. “Juist ook in de schaduw en ook op bewolkte dagen.”

Vergeet vooral je kinderen niet, benadrukt De Faber. “In de VS mogen kinderen zonder zonnebril de skilift niet in.” Het is soms lastig om ervoor te zorgen dat kinderen de bril ophouden, erkent Wiersma. “Die kunst verkopen ze er helaas niet bij. Wat kan helpen, is kinderen de bril zelf te laten kiezen.”

Tips voor een goede zonnebril
Een goede zonnebril heb je al voor een paar euro, zegt De Faber. “Mijn vrouw zegt dat je daarmee voor gek loopt, maar dat is haar probleem.” Dure brillen zien er misschien mooier uit, maar ze beschermen niet beter. Alle brillen die in Nederland worden verkocht bieden voldoende bescherming. “De kleur van de glazen zegt niets over de bescherming”, stelt Wiersma.

* Koop een zonnebril met een aanduiding ‘100 procent UV’ of ‘UV400’. “UV300 verduistert minder, die zou je in de winter kunnen gebruiken”, aldus Wiersma.
* Zonnebrillen hebben een CE-markering, gevolgd door een cijfer tussen 0 en 4. Wiersma: “CE0 betekent dat 20 procent van het licht wordt tegengehouden. CE4 houdt rond de 95 procent tegen.”
* Voor watersporters zijn gepolariseerde glazen geen overbodige luxe. Deze glazen houden schitteringen en weerkaatsingen beter tegen. “In de auto zijn deze glazen minder geschikt omdat ze de kleur van verkeersborden kunnen veranderen.”

Maria in de zon
Niet alle oogschade door zonlicht ontstaat door het niet dragen van een zonnebril. Ook dommigheden spelen een rol, weet Faber. “Als je zonder goede bescherming naar een zonsverduistering kijkt, kan er acuut een gat in je netvlies worden gebrand.”

De Faber wijst op een epidemie in voormalig JoegoslaviĆ«. “Een meisje stelde dat ze moeder Maria in de zon had gezien. Mensen gingen allemaal de bergen in om Maria in de zon te zoeken. Ze werden blind in de hoop Maria te zien.” Tegenwoordig is ‘sun staring’ populair. “Voor een spirituele ervaring rechtstreeks in de zon kijken, is ronduit schadelijk.”

Het oordeel
Als de zon zo sterk is dat je je moet insmeren met zonnebrand, is het ook tijd voor een zonnebril. Dat geldt ook voor kinderen. Een goede zonnebril heb je al voor een paar euro. Duurdere varianten zijn niet beter, hooguit mooier – voor als het oog ook wat wil.

Deze Gezond of niet verscheen eerder op NU.nl.