Waarom je nieuwe kleding beter eerst kunt wassen

door | 12 sep 2022

Je nieuwe T-shirt of broek heeft een chemisch intensief proces ondergaan. In de rubriek Gezond of niet duikt gezondheidsjournalist Tijn Elferink in een onderwerp waar verwarring over bestaat. Chemicaliën kun je niet altijd helemaal uit je kleding wassen. Toch kun je een nieuw kledingstuk beter eerst wassen.

Kleurstoffen, vlekafstotende middelen, geurstoffen, verzachters en antirimpelmiddelen. Op kleding kunnen allerlei chemische stoffen achterblijven die tijdens het productieproces worden gebruikt: residu. De kledingindustrie is de laatste tien jaar een stuk schoner geworden. Toch kan kleding ook nu nog kankerverwekkende stoffen bevatten.

“Er is meer bekend wat deze stoffen doen als ze via onze mond ons lichaam binnenkomen dan na contact of opname via onze kleding” zegt Majorie van Duursen, hoogleraar toxicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Toch is er ook wel iets te zeggen over de effecten van stoffen op de huid. “Duidelijk is dat bepaalde chemische stoffen uit kleding bij huidcontact kunnen leiden tot allergische reacties.”

“Textile contact dermatitis heet dat in de dermatologie”, zegt Jetske Ultee, onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie. De gevolgen kunnen jeuk en een branderig gevoel zijn. “Worstcasescenario zijn blaren, zweren en zwellingen.”

Minder chemisch afval
Van de basisvezel een kledingstuk maken, is een chemisch intensief proces, weet Serge Léon, een chemisch expert die onder andere verbonden is aan textielbrancheorganisatie Modint. “Kleding wordt vaak in ontwikkelingslanden gemaakt. Aan het einde van proces in de ververij worden stoffen niet altijd voldoende uitgespoeld. Korter spoelen bespaart water, energie en tijd.”

“Als je een gevoelige huid hebt, kan het verstandig zijn kleding die je direct op je huid draagt wel eerst te wassen.”

Serge Léon, chemisch expert

Toxicoloog Van Duursen en arts Ultee adviseren nieuwe kleding daarom altijd eerst te wassen. Léon is minder stellig. “Ik was nieuwe kleding nooit. Als je een gevoelige huid hebt, kan het
verstandig zijn kleding die je direct op je huid draagt wel eerst te wassen. En babykleding zou ik zeker wassen.”

Certificaten voor duurzaamheid
Wassen lost niet alle problemen op, stelt Léon, die al ruim veertig jaar in de textielindustrie werkt. “Sommige stoffen was je er simpelweg niet uit. Ik vind daarom dat textiel op productielocaties beter moet worden uitgespoeld.”

Dat gebeurt al bij gecertificeerde kleding. Zo kijkt OEKO-TEX 100 naar de hoeveelheid giftige stoffen. GOTS is voor biologische kleding en GRS certificeert het hergebruik van grondstoffen maar kijkt ook naar de chemische risico’s in het product.
Hoewel ook kleinere merken hun producten steeds vaker controleren op verboden chemicaliën, hebben de grote merken hun zaken meestal goed op orde. Dat komt door imagorisico’s, stelt Léon.

Als kleding een certificaat heeft, weet je dat de kans op gevaarlijke stoffen heel erg klein is.

Zoé Daemen, Kuyichi

Een spijkerbroek hoor je niet te wassen
Net als merken die zich laten voorstaan op duurzaamheid, zegt Léon. Zoals Kuyichi, een Nederlands merk dat duurzame en biologische kleding maakt. “Als kleding een certificaat heeft, weet je dat de kans op gevaarlijke stoffen heel erg klein is”, zegt Zoé Daemen van Kuyichi. Toch adviseert ook Daemen nieuwe kleding te wassen. “Om hygiënische redenen. Het kan zijn dat anderen kleding voor jou hebben gepast.”

“Een spijkerbroek hóór je niet te wassen”, reageert Léon. Wie een duurzame spijkerbroek van bijvoorbeeld gerecycled materiaal koopt en die niet of nauwelijks wast, is extra duurzaam bezig.
Vanwege duurzaamheid van kleding én planeet adviseert Daemen kleding wel zo min mogelijk te wassen. “Check altijd het carelabel voor de wasinstructies.” Gebruik een duurzaam wasmiddel. “En nooit wasverzachter.”


Zes tips voor minder chemicaliën in je kleding
Kleding waar geen chemicaliën aan te pas komen, is lastig te vinden. Zelfs gecertificeerde kleding bevat nog het zogenoemde residu. Wel kun je blootstelling aan chemische stoffen verminderen.

  • Was je kleding. “Je wast achtergebleven stoffen niet altijd in één keer weg”, zegt onderzoeksarts Ultee. “Maar hoe vaker je wast, hoe meer de hoeveelheid afneemt.”
  • Koop kleding in lichte kleuren. “Hoe donkerder”, zegt Léon, “hoe intensiever het chemische proces.”
  • Let op met versieringen zoals bandjes, pailletten, knoopjes en plastic onderdelen. “Als H&M een T-shirt met een bandje maakt, maken ze meteen vijftigduizend stuks. Als er maar vijftig T-shirts worden gemaakt, heb je maar een paar meter band nodig. Dan is de kans groter dat dat van de lokale markt komt en dat daar niet-toegestane chemicaliën in zitten.”
  • Pas ook op met kleding met plasticachtige prints, stelt Léon. “Daarvoor kunnen weekmakers zijn gebruikt die er ook met wassen niet uit gaan.”
  • Het lijkt er volgens wetenschapper Van Duursen op dat er bij synthetische materialen meer chemicaliën worden gebruikt dan bij natuurlijke stoffen. “Maar ook bij stoffen zoals katoen worden chemicaliën gebruikt.”
  • Wees je bewust waar je kleding koopt. Léon: “Een bedrukt babyshirtje via Alibaba? Ik zou het niet doen.”

Het oordeel
Chemicaliën die bij de productie van kleding worden gebruikt, kunnen bij mensen jeuk, blaren, en zwellingen geven. Niet al die chemische stoffen gaan er tijdens het wassen uit. Maar door nieuwe kleding voor het dragen eerst te wassen, neemt de hoeveelheid chemicaliën in de kleding die je draagt wel af. Die stoffen komen echter wel in het milieu terecht.

Deze Gezond of niet verscheen eerder op NU.nl.