Online slaapmiddel of antibiotica kopen kinderlijk eenvoudig: ‘Is Russisch roulette’

door | 21 jul 2022

Slaapmiddelen, antibiotica en erectiemiddelen zijn online eenvoudig te bestellen. In de rubriek Gezond of niet duikt gezondheidsjournalist Tijn Elferink in een onderwerp waar verwarring over bestaat. Welke risico’s loop je met illegale receptmedicijnen?

Kalmeringsmiddelen, slaapmiddelen, ADHD-medicatie, erectiemiddelen; volgens de wet zijn ze alleen op recept verkrijgbaar. Maar online zijn ze kinderlijk eenvoudig te bestellen. Ook bloeddrukverlagers en kankermedicijnen ploffen met een paar muisklikken thuis op de deurmat. Het bestellen van medicijnen via internet is de laatste jaren flink toegenomen, zegt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). In 2016 deden honderdduizenden Nederlanders het volgens het ministerie van Volksgezondheid.

Vooral antibiotica lijken in trek. Ze worden in lage doseringen gebruikt om seksueel overdraagbare aandoeningen te voorkomen. Het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD Amsterdam zegt het fenomeen te kennen. Gegevens hierover zijn al wel verzameld, maar moeten nog worden geanalyseerd.

Veel onduidelijk over herkomst van het middel
In het licht van antibioticaresistentie is het niet verstandig om zonder afstemming met de huisarts antibiotica te gebruiken, zegt het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Het is Russische roulette, zegt Dennis Mulkens, woordvoerder van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP). “Geneesmiddelen kunnen elkaar beïnvloeden. De huisarts en apotheker bewaken dat. Als zij niet weten dat je een middel gebruikt, neem je onaanvaardbare risico’s.”

“Als de huisarts en apotheker niet weten dat je een middel gebruikt, neem je onaanvaardbare risico’s.”

Dennis Mulkens, woordvoerder KNMP

Volgens Mulkens speelt daarbij mee dat je niets weet over de herkomst van een middel. Apothekersorganisatie KNMP onderzocht recent ivermectine, dat met een gratis viagrapil werd bezorgd. Het middel wordt online aangeboden omdat het zou beschermen tegen corona. “Het middel dat wij hebben onderzocht, had niet het goede gehalte werkzame stof.”

Het online bestellen is illegaal
Bovendien is het volgens Mariël van Dam van de IGJ nog maar de vraag of je het middel daadwerkelijk geleverd krijgt. “Niet zelden zijn dit fake websites, waar je simpelweg wordt opgelicht.” De consumentenbond bestelde vier jaar geleden twintig receptmedicijnen. Daarvan werden er achttien geleverd.

Het online bestellen van receptgeneesmiddelen is illegaal. NU.nl liet dit door iemand (naam bij de redactie bekend) doen om te zien of de middelen daadwerkelijk geleverd zouden worden. Alle bestellingen kwamen aan. Het gaat om onder andere erectiemiddelen, slaapmiddelen en krachtige kalmeringsmiddelen als valium en Xanax. Ook het ADHD-medicijn methylfenidaat (ritalin), dat op lijst I van de Opiumwet staat, werd geleverd.

Lastig uit te roeien
De IGJ houdt toezicht op website die illegaal middelen aanbieden. De KNMP meldt bij de IGJ regelmatig websites die middelen verkopen. “Meer kunnen wij niet”, zegt Mulkens. Hij snapt dat het lastig handhaven is. “Hoewel sommige website lang online zijn, zijn ze lastig uit te roeien.”

“Medicijnen die zijn voorgeschreven door de huisarts en zijn verstrekt door de apotheker zijn nog goedkoper ook.”

Dennis Mulkens, woordvoerder KNMP

De malafide eigenaren van deze websites hebben er belang bij om zich te verbergen, legt Van Dam van de IGJ uit. “Dat doen ze door bijvoorbeeld hun websites bij buitenlandse hostingbedrijven onder te brengen en hun persoonsgegevens te vervalsen of niet te vermelden.” Met hulp van hostingbedrijven, beheerders van domeinnamen, douane en veelgebruikte verkoopplatforms kunnen websites vaker worden gestopt en bestellingen vaker worden tegengehouden.

Geen medische noodzaak
De grote vraag is volgens Mulkens: waarom zou je receptplichtige middelen online bestellen? “We hebben een veilig, betrouwbaar en toegankelijk zorgstelsel. En medicijnen die zijn voorgeschreven door de huisarts en zijn verstrekt door de apotheker zijn nog goedkoper ook.”


En zonder medische noodzaak, zoals slaappillen en erectiemiddelen bij drugsgebruik? “Onder welke omstandigheid dan ook: bestel nooit via dit soort websites”, benadrukt Mulkens. “De KNMP zegt ook in dit geval: ga naar je huisarts.” Naar je huisarts gaan is altijd verstandiger, zegt ook het Nederlands Huisartsen Genootschap.

Het oordeel
Het lijkt wellicht verleidelijk om slaapmiddelen, antibiotica of antidepressiva online te kopen. Het is makkelijk, maar illegaal. En dat heeft een reden: het is om meerdere redenen gevaarlijk. Naar je huisarts gaan is niet alleen verstandiger, maar ook voordeliger.

Deze Gezond of niet verscheen eerder op NU.nl.