Heel Holland hapt haring: een kleine portie helpt al tegen hart- en vaatziekten

door | 17 jun 2022

In de rubriek Koken & Weten duikt gezondheidsjournalist Tijn Elferink in een voedingsonderwerp waar verwarring over bestaat. Dit keer: is Hollandse Nieuwe gezond?

Het eerste haringvaatje van het seizoen in Scheveningse geveild voor het recordbedrag van 113.500 euro. ,,Haring wordt het hele jaar door gevangen”, vertelt Agnes Leewis, directeur van het Nederlands Visbureau. Dus wat is er nou zo bijzonder aan dat eerste vaatje?

,,In de periode tussen begin juni en begin juli is heeft de haring een vetpercentage van ten minste 16 procent. Dat is een voorwaarde voor de Nederlandse haringhandelaren om hem te verwerken volgens het typisch Nederlandse procedé dat het maakt tot Hollandse Nieuwe. Nu is de haring vet genoeg. De haringgroothandelaren zien de binnenkomst van de eerste schepen met een vol laadruim met vertrouwen tegemoet.”

Lekker vet
Vishandelaren zeggen over Hollandse Nieuwe vaak dat hij dit jaar ‘lekker vet’ is. De vettigheid is in die zin niks bijzonders, zonder die vetheid mag de haring tenslotte geen Hollandse Nieuwe heten. Dat neemt niet weg dat haring soms vetter en soms minder vet kan zijn. ,,Het vetpercentage kan in het vangstseizoen oplopen tot wel 22 procent”, aldus Leewis.

Vis mag ‘vet’ heten als deze meer dan vijf procent vet bevat. Andere vette vissoorten zijn bijvoorbeeld zalm en makreel. Vette vis bevat de onverzadigde omega 3-vetzuren eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA). ,,Het menselijk lichaam kan die vetten zelf niet goed aanmaken”, zegt Marianne Geleijnse, hoogleraar voeding en hart- en vaatziekten aan Wageningen University. ,,Dus we moeten het uit de voeding halen.”

Goed voor hart- en vaten
Uit grote bevolkingsonderzoeken en uit onderzoek met supplementen, blijkt dat visvetzuren het risico op hart- en vaatziekten kunnen verlagen, weet Geleijnse. ,,Een lage inname van EPA en DHA uit een wekelijkse portie vis zou bescherming bieden tegen ernstige hartritmestoornissen die kunnen leiden tot een hartstilstand. En grote hoeveelheden EPA en DHA, zoals in de traditionele voeding van Inuit en Japanners, verlagen de kans op bloedpropjes, aderverkalking en hoge bloeddruk.”

Twee keer per week vette vis, staat bij velen in het geheugen gegrift. Toch is dat advies al in 2015 aangepast. Volgens het Voedingscentrum past één keer per week vette vis in een gezond voedingspatroon. Het verschil tussen twee in plaats van een keer per week vette vis bleek klein. ,,De mogelijke bescherming tegen vooral hart- en vaatziekten treedt al op bij een klein beetje vis eten”, stelt Geleijnse. ,,Bij het afschalen spelen ook duurzaamheidsaspecten zoals overbevissing een rol.” Al is haring volgens Leewis van het Nederlands Visbureau een duurzame keuze.

Rauwe vis
Een keer per week een haring is een gezonde bron van omega-3-vetzuren. Behalve voor zwangere vrouwen, benadrukt Geleijnse. ,,Zij kunnen rauwe vis beter vermijden om het risico op voedselinfecties te verkleinen, dat is gevaarlijk voor het ongeboren kind. Gebakken haring kan wel.” Om de haringworm te doden, wordt rauwe haring wel ingevroren. Ten minste 24 uur bij een temperatuur van -20 of kouder.

Het oordeel
Haring is het hele jaar door een goede bron van omega-3-vetzuren. Haring die in de zomer wordt gevangen bevat de meeste van die gezonde vetzuren, dan heet haring Hollandse Nieuwe. Elke week een haring is gezond, al is het geen garantie dat je zo gezond als een vis blijft.

Deze Koken & Weten verscheen eerder (in aangepaste vorm) op AD.nl.